Uzayın en karanlık ve gizemli köşelerinde, gezegenlerin doğduğu devasa nörserilerde, evrenin akışını değiştiren devasa olaylar meydana geliyor. Avcı (Orion) takımyıldızının derinliklerinde yer alan genç bir yıldız sistemi, evrende şimdiye kadar gözlemlenen en sıra dışı kozmik olaylardan birinin merkezinde bulunuyor. Gök bilimciler, bir trilyon milden daha uzun, devasa bir gaz ve toz nehrinin bu genç sistemin üzerine doğru akmakta olduğunu tespit ettiler. Bu devasa nehir, sıradan bir bulut akışından çok öte; adeta yıldızlararası uzaydan süzülen ve geçtiği her şeyi etkileyen muazzam bir kütle çekimsel hortum gibi hareket ediyor.
Bilim dünyasını en çok heyecanlandıran detay ise bu kozmik nehrin sistem üzerindeki yıkıcı ve dönüştürücü etkisi oldu. Genellikle yıldızların etrafındaki protoplaneter diskler, yıldızın ekvatoral düzlemiyle uyumlu bir şekilde, kusursuz birer çark gibi dönerler. Ancak Orion'daki bu genç sistemde işler değişti. Trilyonlarca mil uzunluğundaki bu gaz nehrinin yarattığı şiddetli kütle çekim torku ve açısal momentum aktarımı, oluşan yeni doğan gezegenleri ve etrafındaki disk yapısını adeta yamultarak eğik yörüngelere hapsetti. Sistem, kendi eksenine göre alışılmışın dışında, garip bir açıyla dönmeye zorlanıyor.
Carl Sagan Seti: Kozmos & Tanrının Kapısını Çalan Bilim (2 Kitap)
"Evrenin neresindeyiz ve nereye gidiyoruz?" Çağımızın en büyük astrofizik başyapıtı Kozmos ve bilimin sınırlarını sorgulayan 2'li özel koleksiyon seti.
Bu büyüleyici keşif, astrofizikçilerin uzun süredir üzerinde kafa yorduğu bir bulmacayı çözmeye yardımcı olabilir: Evrendeki bazı ötegezegenler neden yıldızlarının ekvatoruna göre tuhaf, aşırı eğik veya eliptik yörüngelerde dönüyor? Bugüne kadar bu tür anomaliler genellikle komşu yıldızların kütle çekimsel bozulmaları veya süpernovalarla açıklanıyordu. Fakat bu yeni bulgu, yıldız sistemlerinin henüz doğum aşamasındayken dış çevrelerinden aldıkları devasa akışlar nedeniyle daha en baştan "hatalı" veya eğik yörüngelerle programlanabileceğini kanıtlıyor.
UzayVe (uzayve.com) olarak yakından takip ettiğimiz bu tür gözlemler, James Webb Uzay Teleskobu ve ALMA gibi devasa gözlemevlerinin evrenin erken dönem dinamiklerini anlama konusundaki devrim niteliğindeki gücünü bir kez daha gözler önüne seriyor. Gezegenlerin ev sahipliği yaptığı bu kaotik ve enerjik ortamlar, gelecekteki Güneş sistemlerinin nasıl şekilleneceğine dair ipuçları barındırıyor. Orion'daki bu gaz nehrinin bıraktığı izler, evrenin sessiz görünen derinliklerinde aslında ne kadar şiddetli bir kozmik dansın sürdüğünü bize hatırlatıyor.
